Kobiety z Kresów - HELENA ROMER-OCHENKOWSKA
26 MARCA 1947 ROKU W TORUNIU ZMARŁA HELENA ROMER-OCHENKOWSKA – PROZAICZKA, PUBLICYSTKA, DRAMATOPISARKA KIEROWNICZKA DZIAŁU HISTORYCZNEGO WILEŃSKIEJ ROZGŁOŚNI POLSKIEGO RADIA ORAZ DZIAŁACZKA SPOŁECZNA I OŚWIATOWA.
Była kobietą niezwykłej wrażliwości i wielkiego serca. W swej twórczości potrafiła uchwycić codzienność, jak i wielkie przemiany epoki, pozostawiając potomnym świadectwo kultury, refleksji i humanizmu.
Helena Romer-Ochenkowska, ps. Scipio, Spectator, Widz, urodziła się 2 sierpnia 1875 w Wilnie. Była córką Alfreda Izydora Römera h. Laski i Wandy z Sulistrowskich h. Lubicz. W Krakowie uczęszczała na uznaną pensję panny Łucji Żeleszkiewicz. Od 1897 prowadziła tajne nauczanie ludności wiejskiej w swoim majątku w Karolinowie na Wileńszczyźnie. Debiutowała jako literatka w 1904 trzyaktowym dramatem historycznym „Karylla, czyli miłość patriotyczna”, wydanym pod pseud. Scipio.
W 1904 roku wyszła za mąż za Henryka Ochenkowskiego h. Grzymała. Po dwóch latach rozstała się z mężem, pozostając w separacji. Lata 1906–1908 spędziła we Francji i Belgii. Ukończyła studia w Paryżu na Wyższej Szkole Nauk Społecznych Nawiązała współpracę z „Kurierem Wileńskim” i „Kurierem Warszawskim”. Publikowała wiersze, nowele, szkice, recenzje, artykuły. Po powrocie na Wileńszczyznę prowadziła aktywną działalność kulturalno-oświatową.
W czasie I wojny światowej, za okupacji niemieckiej, założyła cztery jawne szkoły. Wykładała w Wilnie. W 1916 roku wyjechała do Warszawy, gdzie pracowała w szpitalu i w gospodzie Ligi Kobiet. W 1919 roku została sekretarzem redakcji „Naszego Kraju”. Podczas wojny polsko- bolszewickiej działała w wileńskim Kole Polek. Po wojnie współpracowała kolejno z „Gazetą Krajową”, „Kurierem Wileńskim”, miesięcznikiem wileńskim „Źródła Mocy”, „Tygodnikiem Ilustrowanym”, „Kobietą Współczesną”, „Bluszczem” oraz „Słowem”. Pisała felietony i artykuły. Przez sześć lat była wiceprzewodniczącą Związku Literatów w Wilnie. Dużo publikowała. Wydała m.in. powieść „Majaki”, zbiór nowel „Swoi ludzie” i „Tutejsi”, dramaty „Wesele na Wileńszczyźnie”, „Rok 1863 na Litwie”. Podczas okupacji przebywała na Wileńszczyźnie. W 1945 wyjechała z Wilna do Torunia.
Helena Romer-Ochenkowska zmarła 26 marca 1947 w Toruniu.
Helena Romer-Ochenkowska, fot: autor nieznany, źródło https://web.archive.org/.../http://pda.sb.by/post/81344/