Kobiety z Kresów - HELENA MNISZKÓWNA
18 MARCA 1943 W SABINIACH K. SOKOŁOWA PODLASKIEGO ZMARŁA HELENA MNISZKÓWNA – PISARKA, AUTORKA M.IN. „TRĘDOWATEJ” I „ORDYNATA MICHOROWSKIEGO”.
Pisała romanse z życia wyższych sfer. Krytyka jej twórczość uważała za nie znaczącą, a „Trędowatą” określona jak kicz. Wbrew krytykom czytelnicy zakochali się w jej książkach, a „Trędowata” doczekała się kilku ekranizacji.
Helena Mniszkówna urodziła się 24 maja 1878 roku w majątku Kurczyce na Wołyniu. Była córka Michała-Mniszka Tchórznickiego, pełnomocnika hrabiego Męcińskiego i Marii. Miała siostrę Józefinę. Dzieci pobierały nauki w domu. Nauczyciele uczyli dziewczynek malarstwa, gry na fortepianie i języków obcych. Ojciec zabierał córki w podróże na inspekcje dóbr hrabiego Męcińskiego. Helena obserwowała życie na odwiedzanych dworach. Była chłonna opowieści spotykanych ludzi. W wieku 19 lat, wyszła za mąż za Władysława Chyżyńskiego i zamieszkała w Platerowie na Litwie. Tam przyszły na świat dwie córki. W Platerowie powstał też pomysł „Trędowatej”. Po sześciu latach w 1903 roku, zmarł mąż Władysław. Helena z córkami przyjechała do majątku rodziców, do Sabni koło Sokołowa Podlaskiego. Ojciec pisarki sfinansował wydanie dwóch tomów „Trędowatej”, które ukazały się w 1909 roku. Powieść otrzymała znakomite recenzje Bolesław Prusa.
W 1910 roku Helena Mniszkówna wyszła za mąż za Antoniego Rawicz Radomyskiego i wyjechała do majątku Rogale pod Łukowem. Tam urodziła dwie córki bliźniaczki i napisała kilka książek, m.in. "Panicz", którego bohaterem był Adolfa Lortscha, ziemianina w którym pisarka zakochała się przebywając wcześniej u ojca w Sabini. Wkrótce powstały kolejne powieści: "Książęta Boru" "Gehenna" "Czciciele Szatana" i "Verte". Mniszkówka udzielała się w działalności dobroczynnej, zakładała ochronki, szkółki dla dziewcząt. W 1932 roku pisarka ponownie została wdową i przeniosła się do majątku Kuchary w Płockiem, koło Drobina. Po wybuchu wojny została wraz z córkami wyrzucona z majątku przez Niemców. Mniszkówna wróciła do majątku ojca w Sabni. Mieszkała tu do końca życia oddając się pisaniu.
Helena Mniszkówna zmarła 18 marca 1943 w Sabiniach. Spoczywa w miejscowości Zembrów, na rodzinnym cmentarzu Mniszek-Tchorznickich i Moniuszków.
- Fot: Helena Mniszkówna (1878–1943), autor nieznany, domena publiczna, źródło: https://commons.wikimedia.org
- Fot: autor nieznany, domena publiczna, źródło: https://commons.wikimedia.org
- Fot: Helena Mniszkówna, 1909, autor nieznany, domena publiczna, źródło: https://commons.wikimedia.org
- Fot: Helena Mniszkówna z córkami, autor nieznany, domena publiczna, źródło: https://commons.wikimedia.org
